ADHD bij vrouwen op de werkvloer

Waarom het anders kan aanvoelen, later wordt herkend, en wat werkgevers concreet kunnen doen

‍

ADHD wordt nog vaak geassocieerd met druk gedrag, chaos en 'niet stil kunnen zitten'. Maar bij vrouwen ziet ADHD er geregeld anders uit. Minder zichtbaar aan de buitenkant, meer intern. En juist daardoor blijft het vaak langer onder de radar.

‍

Voor HR en leidinggevenden is dit belangrijker dan ooit. Niet omdat je diagnoses moet gaan stellen op het werk (dat moet je vooral níet doen), maar omdat het vrouwenbrein, hormonen, stress en neurodiversiteit samen invloed hebben op focus, prikkelverwerking en herstel. En dat zie je uiteindelijk terug in inzetbaarheid, welzijn, performance en verzuim.

‍

In dit artikel leggen we uit:

• waarom ADHD bij vrouwen vaker laat wordt herkend,
• hoe klachten zich op de werkvloer kunnen uiten,
• wat hormonen en levensfasen ermee te maken kunnen hebben,
• en wat goede, niet-medische ondersteuning is die wél werkt.

‍

(Disclaimer: dit artikel is informatief en vervangt geen medische diagnose of behandeling.)

‍

‍

Het vrouwenbrein als lens: focus, prikkels en herstel

Met 'vrouwenbrein' bedoelen we niet dat alle vrouwen hetzelfde zijn. Het is een praktische lens: hoe kunnen hormonale schommelingen en levensfasen (van cyclus tot (peri)menopauze) invloed hebben op het brein, en daarmee op aandacht, executieve functies (plannen, starten, afronden) en emotionele regulatie?

‍

Uit integratieve reviews blijkt dat hormonale fluctuaties ADHD-symptomen bij meisjes en vrouwen kunnen beïnvloeden, en dat symptomen in bepaalde fases (puberteit, postpartum, (peri)menopauze) kunnen verergeren of duidelijker zichtbaar worden.

‍
Daarnaast is er ook theoretisch en empirisch werk dat erop wijst dat snelle dalingen in oestrogeen gedurende de cyclus extra kwetsbare momenten kunnen zijn voor aandacht/organisatie en emotionele regulatie.

‍

Op de werkvloer vertaalt dat zich vaak niet in 'hyperactiviteit', maar in dingen als:

• sneller overprikkeld raken (open kantoor, veel meetings, veel context-switching),
• onbetrouwbare focus (soms heel scherp, soms “mistig”),
• moeite met prioriteren en afronden,
• en herstel dat achterblijft (met name bij stress, slaaptekort of hormonale shifts).

‍

Waarom ADHD bij vrouwen vaker later wordt herkend

Er zijn grofweg drie redenen waarom ADHD bij vrouwen vaker later wordt gezien:

‍

1. Andere presentatie
   Vrouwen rapporteren relatief vaak afleidbaarheid, organisatieproblemen en “mind wandering”, terwijl klassieke stereotypes (veel fysieke onrust, zichtbaar impulsief gedrag) minder op de voorgrond kunnen staan. In een recente item-level review over ADHD-presentatie in vrouwen worden sekseverschillen in symptoomprofiel benadrukt, wat onderstreept waarom “standaardbeelden” te smal kunnen zijn.
2. Masking en compensatie
   Veel vrouwen worden meester in compenseren: perfectionisme, overvoorbereiden, extreem hard werken, pleasen, lijstjes, ‘sociale camouflage’. Dat werkt… totdat het niet meer werkt. Onderzoek en klinische beschouwingen beschrijven hoe camouflaging/masking kan bijdragen aan latere herkenning en hogere mentale belasting.
3. Mislabeling als stress, angst of burn-out
   Wanneer klachten vooral intern zijn (piekeren, emotionele dysregulatie, vermoeidheid door overcompensatie), krijgen vrouwen eerder labels als angst/depressie of “burn-out”, terwijl ADHD als onderliggende factor soms pas later in beeld komt. Een studie over late diagnose en mentale gezondheid beschrijft die kwetsbaarheid expliciet.
   En registry/klinische analyses laten zien dat vertraagde diagnose bij meisjes/vrouwen een reëel patroon is waar bewustwording voor nodig is.

‍

ADHD op het werk: hoe het zich vaak laat zien

ADHD gaat in de kern vaak over executieve functies: het regelcentrum van het brein. Dat zijn vaardigheden zoals plannen, starten, prioriteren, werkgeheugen, tijdinschatting en emotieregulatie. In de werkpraktijk uit zich dat bijvoorbeeld als:

• Je wéét wat je moet doen, maar “aanzetten” lukt niet (startproblemen).
• Je begint aan van alles, maar afronden kost disproportioneel veel energie.
• Deadlines voelen ver weg tot het plots “nu” is (tijdblindheid).
• E-mails/Teams/meetings versnipperen je aandacht; je dag is één grote context-switch.
• Je hebt periodes van hyperfocus (topproductief), gevolgd door uitputting.
• Feedback kan extra hard binnenkomen; je reageert emotioneel sterker dan je wil.

‍

Studies naar werkervaringen van volwassenen met ADHD beschrijven precies dit soort uitdagingen en de behoefte aan psycho-educatie, strategieën en werkaanpassingen.

Belangrijk: dit zijn geen karakterzwaktes. Het gaat om hoe aandacht en zelfregulatie in het brein georganiseerd zijn.

‍

De wellbeing-impact: wat het organisaties kost (en mensen ook)

Wanneer ADHD (of ADHD-achtige problemen in focus/regulatie) niet wordt herkend, zie je vaak een voorspelbaar patroon:

• De medewerker compenseert met meer uren, meer controle, meer perfectionisme.
• Energie en herstel raken uit balans.
• Klachten worden breder: stress, slaap, somberheid, lichamelijke klachten.
• Uiteindelijk volgt presenteïsme (wel aanwezig, minder effectief) of verzuim.

‍

Onderzoek naar occupational outcomes laat verbanden zien tussen ADHD-symptomen/executieve functies (zoals time management) en werkuitkomsten (o.a. tevredenheid, waarschuwingen, boredom, etc.). En werkgerichte interventies (zoals psychosociale programma’s) worden juist ontwikkeld omdat de impact op kwaliteit van werkleven en functioneren zo duidelijk is.

Voor HR betekent dit: vroeg signaleren en slim ondersteunen is niet alleen 'zorgzaam', maar ook rationeel beleid.

‍

Hormonen en levensfasen: waarom klachten kunnen 'schommelen'

Veel vrouwen met ADHD herkennen dat symptomen niet elke week hetzelfde zijn. Dat kan frustrerend zijn (“waarom lukt het vorige week wel en nu niet?”). Een groeiende body of evidence bespreekt dat hormonale fluctuaties symptoomernst, stemming, slaap en soms zelfs medicatie-effectiviteit kunnen beïnvloeden, met kwetsbare periodes zoals late luteale fase, postpartum en (peri)menopauze.

Voor de werkvloer is de belangrijkste vertaalslag niet medisch, maar praktisch:

• bied ruimte voor variatie in belastbaarheid,
• help met planning rond piekweken,
• en normaliseer dat “anders werken” soms nodig is om goed te blijven functioneren.

‍

Wat je als werkgever wel kunt doen (zonder medicaliseren)

Goede ondersteuning draait niet om diagnoses, maar om condities: hoe richt je werk zo in dat mensen kunnen presteren zonder zichzelf op te branden?

Hier zijn interventies die HR-proof zijn:

‍

1) Maak het bespreekbaar met de juiste taal

Niet: “Wat heb je precies?”
Wel: “Wat merk je in je werk? Wanneer gaat het goed? Wat helpt je focus of herstel?”

Maak duidelijk: je hoeft geen medische details te delen. Het gaat om impact en behoeftes.

‍

2) Verlaag frictie in executieve functies

Denk aan:

• duidelijke prioriteiten (max 1–3 focuspunten per week),
• kleinere deliverables (wat is de ‘first step’),
• kortere check-ins,
• en minder context-switching (meetings clusteren, focusblokken beschermen).

‍

3) Bouw prikkelmanagement in

Veel mensen floreren met:

• stille werkplekken / noise-cancelling,
• afspraken over bereikbaarheid,
• minder “always on” chat,
• en heldere agenda’s (wat is doel, wat is besluit).

‍

4) Train leidinggevenden in het goede gesprek

Leidinggevenden hoeven geen therapeut te zijn. Ze moeten kunnen:

• signaleren,
• vragen op impact,
• samen werkafspraken maken,
• en weten wanneer doorverwijzen (bedrijfsarts/EAP/coach).

‍

5) Zorg dat ondersteuning vindbaar is

Maak routes zichtbaar: vertrouwenspersoon, HR, bedrijfsarts, mentale ondersteuning, coaching. Zonder schaamte, zonder bureaucratie. Dit sluit aan bij wat onderzoek naar werkbehoeften van volwassenen met ADHD noemt: psycho-educatie, zelfregulatie-strategieën en omgevingsaanpassingen.

‍

Wanneer is doorverwijzen verstandig?

Als iemand langdurig vastloopt, terugkerend uitvalt, of ernstige lijdensdruk ervaart, is het verstandig te verwijzen naar huisarts/psycholoog/psychiater/bedrijfsarts. Ook omdat ADHD-symptomen kunnen overlappen met stress, slaaptekort, depressie of hormonale problematiek. Goede beoordeling kijkt breed.

‍

Hoe dit past binnen vrouwengezondheid (en het Vrouwenbrein-programma)

ADHD bij vrouwen staat zelden op zichzelf. Het raakt aan vrouwengezondheid in de brede zin: hoe lichaam en brein samenwerken door verschillende levensfasen heen en hoe hormonale schommelingen, stress, slaap en herstel elkaar beïnvloeden. Dat zie je terug in werk: wisselende belastbaarheid, sneller overprikkeld raken, moeite met focus of organiseren, en het gevoel “ik moet extra hard werken om hetzelfde te halen”.

‍

Daarom benaderen we ADHD niet als een los thema, maar als onderdeel van een compleet beeld van vrouwengezondheid op de werkvloer. In het Vrouwenbrein-programma nemen we neurodiversiteit expliciet mee, omdat het helpt om:

• signalen eerder te herkennen (bij medewerkers en leidinggevenden),
• misverstanden en stigma te verminderen
• en werk zo in te richten dat vrouwen duurzaam inzetbaar blijven, zonder overcompenseren of vastlopen.

‍

Wil je dit breder aanpakken in je organisatie?

• Lees meer over onze programma's over vrouwengezondheid

‍

Bronnen

• Attention-deficit/hyperactivity disorder and the menstrual cycle: Theory and evidence

• Integrative literature review – the impact of ADHD across women’s lifespan
• An item-level systematic review of the presentation of ADHD in females

• ADHD in Girls and Women: The Significance of Subjective Perceptions, Inner Experiences, Context-Specific Symptoms, and Masking.

‍